Hobotnice: Vanzemaljci koji žive na dnu mora

Kada biolozi opisuju hobotnice, često kažu da se radi o bićima koja djeluju kao da su stigla s druge planete. I zaista — njihova biologija toliko je drugačija od svega što poznajemo da naučnici još uvijek otkrivaju nove detalje o njihovoj nevjerovatnoj građi.

Tri srca i plava krv

Jedna od prvih stvari koja iznenadi svakoga je činjenica da hobotnica ima tri srca. Dva srca pumpa krv kroz škrge, dok treće — centralno srce — šalje oksigeniranu krv kroz ostatak tijela. Zanimljivo je da centralno srce prestaje kucati kada hobotnica pliva, zbog čega ove životinje preferiraju gmizanje po dnu mora — plivanje ih doslovno "zamara" srce.

Njihova krv nije crvena, već plava, i to iz dobrog razloga. Umjesto hemoglobina (koji sadrži željezo i daje crvenoj krvi njenu boju), hobotnice koriste hemocijanin — protein koji sadrži bakar. Hemocijanin je manje efikasan od hemoglobina pri sobnoj temperaturi, ali mnogo bolje funkcioniše u hladnoj vodi i pri niskom tlaku kisika.

Devet mozgova — ili barem tako izgleda

Hobotnica ima centralni mozak, ali dvije trećine njenih neurona (nervnih ćelija) nalaze se u — krakovima! Svaki od osam krakova ima vlastitu nervnu mrežu i može donositi određene odluke neovisno od centralnog mozga. To znači da krak može nastaviti reagirati na dodir čak i ako je odvojen od tijela.

Još nekoliko zapanjujućih činjenica:

  • Mijenjaju boju i teksturu kože za manje od sekunde, uprkos tome što su slijepe za boje (imaju samo jednu vrstu fotoreceptora).
  • Otvaraju tegle — hobotnice u akvarijumima redovno otvaraju zatvorene tegle da bi došle do hrane unutra.
  • Koriste oruđa — zabilježeno je da skupljaju kokosove ljuske i koriste ih kao zaklon.
  • Kratko žive — većina vrsta živi svega 1–2 godine, a ženka uglavnom ugine ubrzo nakon što se brine o jajima.
  • Imaju tri različita srca, ali i tri različite "boje" — tijelo im može istovremeno prikazivati različite uzorke na različitim dijelovima.

Zašto je to važno znati?

Hobotnice su predmet intenzivnog naučnog istraživanja jer njihov nervni sistem nudi potpuno drugačiji model inteligencije od onog koji nalazimo kod kičmenjaka. Razumijevanje kako funkcioniše njihov "distribuirani mozak" može pomoći u razvoju robotike i vještačke inteligencije.

Sljedeći put kada budete u akvarijumu, zastanite malo duže pred bazenom s hobotnicama. Gledaju vas bićima koja su evoluirala potpuno neovisno od nas — i koja su, na mnoge načine, jednako pametna.